لیزر واریس چیست؟ نحوه درمان، مزایا و عوارض | دکتر لیلا رحیمی
رگهای قرمز، آبی یا بنفشی که روی پاها یا بعضی قسمتهای صورت دیده میشوند، همیشه یکسان نیستند. بعضی از آنها مویرگهای بسیار ظریف و سطحیاند و بیشتر جنبه زیبایی دارند؛ اما بعضی دیگر، رگهای واریسی برجستهای هستند که ممکن است با درد، سنگینی پا، تورم، خارش یا تغییرات پوستی همراه باشند.
لیزر واریس یکی از روشهایی است که برای درمان بعضی رگهای سطحی یا بستن رگهای واریسی بزرگتر استفاده میشود؛ اما نوع لیزر و شیوه درمان براساس اندازه، عمق و علت ایجاد رگ متفاوت است.
در کلینیک دکتر لیلا رحیمی، ابتدا ظاهر و نوع ضایعه عروقی بررسی میشود تا مشخص شود رگ موردنظر در گروه مویرگهای سطحی قابلبررسی با لیزر قرار دارد یا مراجعهکننده برای سونوگرافی داپلر و ارزیابی تخصصی عروق به پزشک مربوطه نیاز دارد.
این ارزیابی اهمیت زیادی دارد؛ زیرا هر رگ قابلمشاهدهای را نباید صرفاً با یک دستگاه و تنظیم ثابت درمان کرد. گاهی آنچه روی پوست دیده میشود فقط بخش کوچکی از یک اختلال عروقی عمیقتر است.
واریس چیست و چرا ایجاد میشود؟
سیاهرگها وظیفه دارند خون را به قلب بازگردانند. در رگهای پا، دریچههای کوچکی وجود دارند که از برگشت خون به سمت پایین جلوگیری میکنند.
اگر این دریچهها ضعیف شوند یا بهدرستی کار نکنند، مقداری از خون در رگ جمع میشود. افزایش فشار داخل رگ میتواند به گشادشدن، پیچخوردگی و برجستهشدن آن منجر شود. در این حالت، رگ واریسی ایجاد میشود.
عوامل مؤثر بر ایجاد واریس
عوامل مختلفی میتوانند احتمال ایجاد واریس یا رگهای عنکبوتی را افزایش دهند:
- سابقه خانوادگی و ژنتیک
- افزایش سن
- بارداری
- تغییرات هورمونی
- اضافهوزن
- ایستادن یا نشستن طولانی
- کمتحرکی
- سابقه لخته خون
- ضعف دریچههای سیاهرگی
- افزایش فشار داخل رگهای پا
- برخی بیماریهای عروقی
- مصرف بعضی داروهای هورمونی
واریس فقط یک مسئله زیبایی نیست. در بعضی افراد میتواند با درد، سنگینی، سوزش، خارش، تورم مچ پا، گرفتگی عضلات یا تغییر رنگ پوست همراه شود.
رگ عنکبوتی چیست؟
رگهای عنکبوتی یا Spider Veins رگهای کوچک و سطحی قرمز، آبی یا بنفشاند که معمولاً به شکل شاخههای باریک یا تار عنکبوت دیده میشوند.
این رگها اغلب از واریسهای برجسته کوچکترند و ممکن است فقط جنبه زیبایی داشته باشند؛ اما گاهی میتوانند با اختلالات عروقی زیرین همراه باشند.
لیزر واریس چیست؟
لیزر واریس اصطلاحی عمومی است که میتواند به دو روش کاملاً متفاوت اشاره کند:
- لیزر سطحی برای رگها و مویرگهای ظریف
- لیزر درونرگی برای واریسهای بزرگتر
تشخیص تفاوت این دو روش قبل از انتخاب درمان ضروری است.
۱. لیزر سطحی رگهای عنکبوتی
در لیزر سطحی، نور بدون ایجاد برش به پوست تابانده میشود. هموگلوبین موجود در خون انرژی نور را جذب میکند و این انرژی به گرما تبدیل میشود.
گرمای کنترلشده به دیواره رگ آسیب میزند و باعث بستهشدن تدریجی آن میشود. سپس بدن طی هفتهها یا ماههای بعد، رگ درمانشده را جذب میکند و ظاهر آن میتواند کمرنگتر شود.
لیزر سطحی بیشتر برای این موارد بررسی میشود:
- رگهای عنکبوتی ظریف
- مویرگهای قرمز یا بنفش
- برخی عروق قابلمشاهده روی صورت
- بعضی رگهای کوچک پا
- برخی ضایعات عروقی سطحی
فناوری Nd:YAG با طول موج ۱۰۶۴ نانومتر به دلیل نفوذ عمیقتر میتواند برای بعضی ضایعات عروقی و رگهای سطحی قابلبررسی باشد. دستگاه دوطولموجی Nobleen موجود در کلینیک حکیمان نیز دارای فناوری Nd:YAG است.
۲. لیزر درونرگی یا EVLT
درمان درونرگی با لیزر یا Endovenous Laser Treatment برای رگهای واریسی بزرگتر استفاده میشود.
در این روش پزشک با هدایت سونوگرافی، یک فیبر لیزری باریک را از طریق کاتتر وارد رگ میکند. انرژی گرمایی باعث بستهشدن رگ معیوب میشود و خون از مسیر رگهای سالمتر به گردش ادامه میدهد.
این روش باید در مرکز مجهز و توسط پزشک دارای صلاحیت درمان بیماریهای عروقی انجام شود و با لیزر سطحی زیبایی تفاوت دارد.
Mayo Clinic توضیح میدهد که لیزر سطحی میتواند بدون برش یا سوزن روی برخی رگها تابانده شود؛ اما برای واریسهای بزرگتر معمولاً از روشهای مبتنی بر کاتتر و انرژی لیزر یا رادیوفرکانسی استفاده میشود.
لیزر سطحی چگونه رگهای عنکبوتی را درمان میکند؟
در لیزر عروقی، طول موج دستگاه با هدف قراردادن رنگدانه خون انتخاب میشود. انرژی جذبشده باعث افزایش کنترلشده دمای رگ میشود، درحالیکه پزشک تلاش میکند آسیب به بافت اطراف را به حداقل برساند.
پس از درمان، رگ بلافاصله از بدن خارج نمیشود. ظاهر آن ممکن است ابتدا تیرهتر، قرمزتر یا متورمتر شود و سپس طی هفتههای بعد کمرنگ شود.
برای رسیدن به نتیجه مناسب ممکن است بیش از یک جلسه لازم باشد. تعداد جلسات به عوامل زیر بستگی دارد:
- قطر رگ
- رنگ رگ
- عمق آن
- ناحیه درمان
- رنگ پوست
- نوع دستگاه
- تنظیمات انرژی
- علت تشکیل رگ
- پاسخ بدن
- وجود اختلال عروقی زمینهای
نقش Nd:YAG در درمان عروق سطحی
لیزر Nd:YAG با طول موج ۱۰۶۴ نانومتر میتواند به لایههای عمیقتری از پوست نفوذ کند. این فناوری در درمان برخی ضایعات عروقی کاربرد دارد؛ اما نوع رگ، قطر آن و تیپ پوست باید پیش از درمان بررسی شوند.
پرونده ثبتشده دستگاه Nobleen نیز برای طول موج Nd:YAG، کاربردهایی در فوتوکوآگولاسیون بعضی ضایعات عروقی ذکر کرده است.
وجود این قابلیت به معنای مناسببودن لیزر برای تمام رگهای واریسی نیست. رگهای برجسته و بزرگ ممکن است به ارزیابی عروقی، سونوگرافی و درمان درونرگی نیاز داشته باشند.
نقش دکتر لیلا رحیمی در انتخاب درمان
در ارزیابی اولیه توسط دکتر لیلا رحیمی، موارد زیر بررسی میشوند:
- سطحی یا برجستهبودن رگ
- رنگ و قطر ضایعه
- محل آن
- وجود علائمی مانند درد و تورم
- رنگ و حساسیت پوست
- سابقه بیماریهای عروقی
- سابقه لخته خون
- داروهای مصرفی
- مناسببودن لیزر سطحی
- نیاز به ارجاع برای بررسی تخصصی عروق
این رویکرد باعث میشود درمان صرفاً براساس ظاهر رگ انتخاب نشود. در کلینیک دکتر لیلا رحیمی، هدف اصلی انتخاب درمان متناسب با نوع عارضه است؛ نه اینکه برای تمام رگهای قرمز و بنفش نسخه واحدی پیچیده شود.
مراحل انجام لیزر رگهای عنکبوتی
جزئیات درمان براساس دستگاه و نوع ضایعه متفاوت است، اما روند معمول میتواند شامل مراحل زیر باشد:
مرحله اول: مشاوره و معاینه
پزشک رگها را از نظر اندازه، رنگ، عمق و محل بررسی میکند. اگر علائم به نفع اختلال در رگهای عمقی باشد، ممکن است سونوگرافی داپلر یا مراجعه به متخصص عروق توصیه شود.
مرحله دوم: بررسی سوابق پزشکی
بیمار باید سابقه بیماری، داروها، حساسیتها، مشکلات انعقاد خون، بارداری، سابقه لخته و درمانهای قبلی را اعلام کند.
مرحله سوم: پاکسازی پوست
پوست ناحیه درمان تمیز میشود و محصولات آرایشی، کرم یا چربی از سطح آن پاک میشوند.
مرحله چهارم: محافظت از چشمها
بیمار و فرد انجامدهنده لیزر باید از محافظ چشمی متناسب با طول موج دستگاه استفاده کنند.
مرحله پنجم: تنظیم دستگاه
تنظیمات براساس نوع پوست، قطر رگ، رنگ آن و ناحیه درمان انتخاب میشوند. ممکن است پیش از درمان کامل، تست محدود انجام شود.
مرحله ششم: تاباندن پالسهای لیزر
پالسهای کنترلشده روی مسیر رگ تابانده میشوند. مراجعهکننده ممکن است احساس گرما، سوزش یا ضربهای شبیه برخورد کش لاستیکی داشته باشد.
مرحله هفتم: خنککردن و مراقبت
پس از پایان جلسه ممکن است از روش خنککننده یا محصولات توصیهشده توسط پزشک استفاده شود.
چه افرادی کاندیدای لیزر واریس هستند؟
لیزر سطحی ممکن است برای افرادی قابلبررسی باشد که:
- رگهای ظریف قرمز یا بنفش دارند.
- رگها برجستگی زیادی ندارند.
- هدف آنها کاهش ظاهر رگهای سطحی است.
- بیماری عروقی کنترلنشده ندارند.
- در ناحیه درمان عفونت یا زخم فعال ندارند.
- درباره تعداد جلسات و نتیجه انتظار واقعبینانه دارند.
- امکان رعایت مراقبتهای پوستی را دارند.
چه کسانی باید ابتدا ارزیابی تخصصیتر شوند؟
افراد دارای موارد زیر نباید صرفاً با هدف زیبایی مستقیماً لیزر شوند:
- رگهای برجسته، ضخیم و پیچخورده
- درد یا سنگینی قابلتوجه پا
- تورم مچ یا ساق
- تغییر رنگ پوست اطراف قوزک
- زخم دیرترمیمشونده پا
- خونریزی از رگ واریسی
- سابقه لخته خون
- قرمزی، گرمی و درد ناگهانی رگ
- تورم ناگهانی یک پا
- بارداری
- بیماری عروقی شناختهشده
- مصرف داروهای خاص
- دیابت کنترلنشده
- اختلالات انعقادی
رگ واریسی همراه با خونریزی یا تورم ناگهانی نیازمند بررسی پزشکی سریع است و موضوع صرفاً زیبایی محسوب نمیشود.
مزایای لیزر واریس و رگهای عنکبوتی
مزایای احتمالی لیزر سطحی عبارتاند از:
- انجام درمان بدون ایجاد برش جراحی
- عدم ورود سوزن به رگ در روش سطحی
- هدفگیری انتخابی عروق قابلمشاهده
- امکان درمان بعضی رگهای ظریف
- دوره نقاهت معمولاً کوتاه
- بازگشت نسبتاً سریع به فعالیت روزانه
- امکان استفاده در بعضی نواحی حساستر
- کاهش ظاهر قرمزی یا رگهای سطحی
- امکان تنظیم درمان براساس رنگ پوست و رگ
مزایای لیزر درونرگی
برای رگهای بزرگتر، مزایای احتمالی EVLT عبارتاند از:
- بستهشدن رگ معیوب بدون جراحی باز وسیع
- انجام درمان با برش بسیار کوچک
- هدایت درمان با سونوگرافی
- امکان ترخیص در همان روز در بسیاری از موارد
- دوره بهبودی کوتاهتر نسبت به بعضی جراحیهای سنتی
- کاهش علائم ناشی از رگ معیوب در افراد مناسب
این مزایا به معنای مناسببودن EVLT برای تمام بیماران نیست. نوع درمان پس از معاینه و تصویربرداری عروقی مشخص میشود.
عوارض لیزر واریس چیست؟
لیزر واریس و عروق سطحی بدون عارضه نیست. شدت و نوع عوارض به روش درمان، دستگاه، تنظیمات، نوع پوست و وضعیت عروق بستگی دارد.
عوارض احتمالی لیزر سطحی
پس از لیزر رگهای عنکبوتی ممکن است موارد زیر دیده شوند:
- قرمزی
- تورم خفیف
- احساس سوزش
- حساسیت پوست
- تیرهترشدن موقت رگ
- پوستهریزی محدود
- کبودی
- تغییر موقت رنگ پوست
- ایجاد تاول در موارد کمتر شایع
- سوختگی در صورت تنظیم نامناسب
- باقیماندن یا بازگشت بعضی رگها
- ایجاد رگهای جدید در آینده
عوارض احتمالی لیزر درونرگی
EVLT ممکن است با عوارض زیر همراه باشد:
- درد و کبودی
- سفتی یا کشیدگی مسیر رگ
- التهاب رگ
- بیحسی یا گزگز
- تغییر رنگ پوست
- عفونت
- سوختگی پوستی در موارد نادر
- آسیب عصبی
- لخته خون
- بستهنشدن کامل رگ
- بازگشت واریس یا ایجاد رگهای جدید
NHS توضیح میدهد که پس از درمان درونرگی ممکن است درد و کبودی ایجاد شود و در برخی افراد پوشیدن جوراب فشاری برای مدتی توصیه شود.
آیا لیزر واریس خطرناک است؟
درمان زمانی ایمنتر است که نوع رگ درست تشخیص داده شود، دستگاه و تنظیمات مناسب انتخاب شوند و درمان توسط فرد دارای صلاحیت انجام شود.
خطر زمانی بیشتر میشود که:
- رگ برجسته بدون بررسی عروقی لیزر شود.
- انرژی نامتناسب با رنگ پوست استفاده شود.
- سابقه لخته یا بیماری عروقی نادیده گرفته شود.
- بیمار توصیههای قبل و بعد را رعایت نکند.
- از تجهیزات نامعتبر استفاده شود.
- محافظت چشمی مناسب وجود نداشته باشد.
مراقبتهای قبل از لیزر واریس
پیش از جلسه، تمام دستورهای دکتر لیلا رحیمی یا پزشک درمانگر را رعایت کنید. توصیههای عمومی ممکن است شامل موارد زیر باشند:
- داروها و مکملهای مصرفی را اعلام کنید.
- سابقه لخته خون یا مشکلات انعقادی را بگویید.
- سابقه بارداری یا بیماری عروقی را مطرح کنید.
- از آفتابگرفتن و سولاریوم پرهیز کنید.
- از محصولات برنزهکننده استفاده نکنید.
- پوست ناحیه را تحریک یا زخمی نکنید.
- در روز درمان پوست تمیز باشد.
- بدون نظر پزشک دارویی را قطع نکنید.
- درباره درمانهای قبلی واریس توضیح دهید.
- عکسهای قبلی یا نتیجه سونوگرافی را همراه داشته باشید.
مراقبتهای بعد از لیزر عروق سطحی
پس از درمان ممکن است پزشک توصیه کند:
- از کمپرس خنک با فشار ملایم استفاده کنید.
- از خاراندن یا ماساژ ناحیه بپرهیزید.
- پوست را از نور مستقیم آفتاب محافظت کنید.
- از ضدآفتاب مناسب استفاده کنید.
- حمام بسیار داغ، سونا و گرمای زیاد را محدود کنید.
- ورزش سنگین را برای مدت توصیهشده انجام ندهید.
- از لباسهای بسیار تنگ روی ناحیه استفاده نکنید.
- محصولات تحریککننده پوستی مصرف نکنید.
- در صورت تجویز، از جوراب فشاری استفاده کنید.
- جلسات پیگیری را منظم انجام دهید.
جوراب واریس یا پوشش فشاری باید متناسب با شرایط فرد انتخاب شود. استفاده خودسرانه از فشار نامناسب جایگزین ارزیابی پزشکی نیست.
نتیجه لیزر واریس چه زمانی مشخص میشود؟
در لیزر سطحی، نتیجه معمولاً بلافاصله نهایی نیست. ممکن است رگ ابتدا تیرهتر شود و سپس طی چند هفته تا چند ماه کمرنگتر گردد.
زمان نتیجه به موارد زیر بستگی دارد:
- اندازه و عمق رگ
- تعداد رگها
- رنگ پوست
- ناحیه درمان
- تنظیم دستگاه
- تعداد جلسات
- توانایی بدن در جذب رگ درمانشده
- وجود نارسایی وریدی زمینهای
بعضی رگها ممکن است کاملاً محو نشوند و فقط کاهش رنگ یا اندازه داشته باشند. همچنین لیزر نمیتواند از تشکیل تمام رگهای جدید در آینده جلوگیری کند.
لیزر واریس بهتر است یا اسکلروتراپی؟
انتخاب میان لیزر، اسکلروتراپی و درمان درونرگی باید پس از معاینه انجام شود.
| روش درمان | مناسبتر برای | نحوه انجام | نکته مهم |
|---|---|---|---|
| لیزر سطحی | مویرگها و بعضی رگهای ظریف | تابش نور از روی پوست | بدون تزریق مستقیم داخل رگ |
| اسکلروتراپی | بعضی رگهای عنکبوتی و کوچک | تزریق محلول یا فوم داخل رگ | ممکن است چند جلسه لازم باشد |
| EVLT | رگهای واریسی بزرگتر و معیوب | ورود فیبر لیزر با کاتتر | نیازمند سونوگرافی و پزشک عروق |
| رادیوفرکانسی | بعضی وریدهای بزرگ و معیوب | بستن رگ با گرما | انتخاب براساس آناتومی رگ |
| جراحی | موارد خاص یا پیچیده | خارجکردن یا بستن رگ | تهاجمیتر از روشهای درونرگی |
Mayo Clinic نیز اسکلروتراپی، لیزر سطحی، لیزر یا رادیوفرکانسی درونرگی و جراحی را از گزینههای درمان واریس معرفی میکند. انتخاب روش به شدت و نوع بیماری وابسته است.
چرا برای بررسی رگهای سطحی به دکتر لیلا رحیمی مراجعه کنیم؟
درمان زیبایی رگهای سطحی فقط به تاباندن نور روی پوست محدود نمیشود. ابتدا باید مشخص شود که ضایعه موردنظر برای لیزر پوستی مناسب است یا احتمال بیماری عروقی عمیقتر وجود دارد.
دکتر لیلا رحیمی با شماره نظام پزشکی ۱۳۵۰۰۴ در حوزه درمانهای زیبایی پوست و استفاده از فناوریهای پیشرفته فعالیت میکند. در ارزیابی رگهای قابلمشاهده، ایشان میتواند شرایط پوست و ظاهر ضایعه را بررسی کند و در صورت نیاز، مراجعهکننده را برای سونوگرافی یا ارزیابی تخصصی عروق ارجاع دهد.
مزایای مراجعه برای مشاوره عبارتاند از:
- بررسی نوع رگ پیش از شروع لیزر
- ارزیابی رنگ و تیپ پوست
- توجه به سابقه بیماری و داروها
- بررسی مناسببودن Nd:YAG
- پرهیز از درمان رگهای نامناسب با لیزر سطحی
- طراحی برنامه متناسب با شرایط مراجعهکننده
- توضیح واقعبینانه درباره تعداد جلسات
- ارائه مراقبتهای قبل و بعد
- امکان ارجاع برای بررسی تخصصی در صورت مشاهده علائم هشدار
این شیوه، هم با ایمنی درمان سازگارتر است و هم از هزینهکردن برای روشی که مناسب نوع رگ نیست جلوگیری میکند.
سؤالات متداول درباره لیزر واریس (FAQ)
آیا لیزر واریس درد دارد؟
در لیزر سطحی ممکن است احساس گرما، سوزش یا ضربه خفیف ایجاد شود. میزان ناراحتی به ناحیه، قطر رگ، تنظیمات و آستانه تحمل فرد بستگی دارد.
چند جلسه لیزر واریس لازم است؟
تعداد جلسات ثابت نیست. بعضی رگهای کوچک ممکن است با تعداد محدودی جلسه بهبود پیدا کنند، اما رگهای متعدد یا عمیقتر ممکن است به جلسات بیشتری نیاز داشته باشند.
آیا رگهای درمانشده دوباره برمیگردند؟
رگ بستهشده ممکن است جذب شود، اما لیزر نمیتواند زمینه ژنتیکی یا اختلال گردش خون را کاملاً حذف کند. در آینده ممکن است رگهای جدید ایجاد شوند.
آیا لیزر برای رگهای برجسته پا مناسب است؟
رگهای بزرگ، برجسته و پیچخورده معمولاً باید از نظر نارسایی وریدی بررسی شوند. لیزر سطحی زیبایی ممکن است برای آنها کافی یا مناسب نباشد.
آیا برای لیزر واریس به سونوگرافی نیاز داریم؟
برای رگهای سطحی بسیار ظریف همیشه سونوگرافی لازم نیست؛ اما در صورت وجود رگهای برجسته، درد، تورم، سنگینی پا یا علائم دیگر، پزشک ممکن است سونوگرافی داپلر درخواست کند.
آیا دستگاه Nobleen برای رگهای عنکبوتی کاربرد دارد؟
طول موج Nd:YAG دستگاه Nobleen برای برخی ضایعات عروقی قابلاستفاده است؛ اما مناسببودن آن به نوع، قطر، عمق رگ و رنگ پوست بستگی دارد.
آیا لیزر واریس در بارداری انجام میشود؟
درمانهای زیبایی واریس معمولاً تا پس از بارداری به تعویق میافتند. تصمیم نهایی باید با نظر پزشک گرفته شود.
هزینه لیزر واریس چقدر است؟
هزینه به وسعت ناحیه، تعداد رگها، نوع درمان، تعداد جلسات و نیاز به بررسیهای تکمیلی بستگی دارد. قیمت دقیق پس از معاینه مشخص میشود.
این یک عنوان است
لیزر واریس میتواند به لیزر سطحی رگهای عنکبوتی یا درمان درونرگی واریسهای بزرگ اشاره داشته باشد. این دو روش از نظر نحوه انجام، کاربرد و پزشک ارائهدهنده یکسان نیستند.
رگهای ظریف و سطحی ممکن است برای درمان با لیزر عروقی مانند Nd:YAG قابلبررسی باشند؛ اما رگهای برجسته، دردناک یا همراه با تورم باید از نظر بیماری عروقی عمیقتر بررسی شوند.
در جلسه مشاوره با دکتر لیلا رحیمی، ظاهر رگ، وضعیت پوست و علائم مراجعهکننده ارزیابی میشود تا مشخص شود لیزر سطحی گزینه مناسبی است یا باید بررسی تخصصیتری انجام شود.
